میلاد درخشانی؛ از افشارستان تا اشارات نظر و تالار وحدت
زندگی و آغاز
میلاد درخشانی در بیست‌وپنجم دی ۱۳۶۳ در اصفهان، در خانواده‌ای اهل موسیقی به دنیا آمد. ملووید همین روز را نوشته و او را آهنگساز، نوازنده و خوانندهٔ سبک تلفیقی دانسته است. آهنگ سال ۱۳۶۳ و اصالت اصفهانی را تکرار کرده است. فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد موسیقی از دانشگاه هنر است. ساز تخصصی تار است؛ سه‌تار، عود، گیتار و چند ساز دیگر را هم می‌نوازد. سایت رسمی همین معرفی را با تأکید بر خانوادهٔ عاشق موسیقی آورده است. این آغاز با خوانندگان پاپ فایل‌محور فرق دارد: آموزش دانشگاهی، تار به‌عنوان ستون، بعد گیتار و عود به‌عنوان پل به پاپ و جز.
خود او در نقل آهنگ گفته سیر آموزشی‌اش بیشتر در موسیقی سنتی گذشته اما خود را به یک جریان محدود نکرده است؛ گاه دلش می‌خواسته فلامنکو یا راک کار کند و برای آن باید فن آن موسیقی‌ها را می‌آموخت. این جمله کلید سبک بعدی است: تلفیق از سر بی‌دانشی نیست، از سر دانستن دستگاه و رفتن آگاهانه به بیرون آن است. نخستین آلبوم «افشارستان» را ملووید در ۱۳۸۶ دانسته و آهنگ تاریخ انتشار صفحه را ۲۷ فروردین ۱۳۸۷ گذاشته است. موسیقی‌برینز نسخهٔ «افشارستان برای تار و آنسامبل» را ۲۰۰۹ ثبت کرده است. اختلاف سال را باید به تفاوت انتشار داخلی و فهرست بین‌المللی نسبت داد، نه به دو آلبوم لزوماً جدا. ملووید این اثر را تلفیق کلاسیک ایران با جز-لاتین خوانده و از پرفروش‌های تلفیقی دانسته است.
گروه افشارستان را در ۱۳۹۰ تأسیس کرد و کنسرت‌هایی با همین نام اجرا کرد. علاقه به بی‌کلام، آلبوم «سرخوش» را در ۱۳۸۸ ساخت؛ آهنگ تاریخ ۲۷ شهریور ۱۳۸۹ را دارد. ملووید سازبندی کاملاً ایرانی و فضای دستگاهی را با تکنیک تازه در تارنوازی جمع کرده است. یعنی مسیر از همان ابتدا دو شاخه داشت: تلفیق با آنسامبل جهانی‌تر، و بی‌کلام نزدیک به کلاسیک ایران. اصفهان در آغاز مهم است چون سنت تار و آموزش جدی در آن شهر زمینهٔ دانشگاه هنر را باورپذیر می‌کند. پدرام درخشانی در کنسرت‌ها سنتور می‌نوازد؛ منابع نسبت خانوادگی را تصریح نکرده‌اند و نباید ساخت.
مسیر هنری
«هیچم خبر از هیچ» در ۱۳۹۱ آمد؛ آهنگ ۲۷ دی ۱۳۹۱ را ثبت کرده است. ترکیب تار، دیجیریدو و کوبه‌ای نواحی ایران تجربهٔ تلفیق دیگری است و به‌نوشتهٔ ملووید همان سال نامزد برترین آلبوم تلفیقی از نگاه منتقدین شد. موسیقی‌برینز عنوان انگلیسی No News of Nothing To Me را گذاشته است. «اشارات نظر» در ۲۳ شهریور ۱۳۹۳ منتشر شد. قطعهٔ عنوان سال‌ها پیش ساخته شده و با صدای سارا نائینی در فضای مجازی پیچیده بود؛ نسخهٔ رسمی با صدای خود درخشانی در آلبوم ۱۳۹۳ آمد. مای‌ریتم به نقل از موسیقی ما نوشته این آلبوم از پرفروش‌های ژانر تلفیقی همان سال شد. کنسرت‌های «اشارات نظر» آلبوم را به صحنه بردند: ایوان شمس پس از سه اجرای موفق سال قبل، و تالار وحدت در ۲۰ اسفند ۱۳۹۵.
گزارش وحدت را مای‌ریتم از هنرآنلاین نقل کرده است. روی صحنه درخشانی عود و گیتار و آواز، رضا تاج‌بخش گیتار بیس و پیانو، مصطفی شعبانی کلارینت و ساکسیفون، صالح کیوان درامز، امیرعلی رحمانی پرکاشن، محمد شریعت کیبورد، پدرام درخشانی سنتور. برنامه از بی‌کلام عود و ساز غربی شروع شد، بعد «آرزو» بر شعر فصیح‌الزمان شیرازی با گیتار، «بشنو» با ترانهٔ کیان پورتراب که در سالن حاضر بود، «قفس»، سپس «دیوار» از آلبوم بعدی بر شعر حسین منزوی با تصویر دیوار برلین. بی‌کلام «خواب کودکی»، «تو خداوند منی»، تکنوازی سنتور و «بزم بی‌جانان» از پدرام، هنگ‌درام با عود، «تو مرو» و «برف»، و در پایان قطعهٔ عنوان به‌صورت دونوازی گیتار و پیانو با تاج‌بخش بدون تمرین قبلی. «یارم یارم» با بازگشت سنتور برنامه را بست. خبر پیش از کنسرت نوشته بود آخرین حضور صحنه‌ای‌اش جشنوارهٔ موسیقی فجر بوده است.
«افشارستان ۲ (تا رهایی)» در ۲۵ شهریور ۱۳۹۴ در آهنگ آمده؛ موسیقی‌برینز To Redemption را ۲۰۱۴ گذاشته است. «حرف بزن» در ۱۶ شهریور ۱۳۹۶ منتشر شد. خوبو آن را دومین آلبوم باکلام دانسته با ده قطعه: بی‌وقفه و یک دم از سهیل حسینی، ببند چشمت را بی‌کلام، خسته‌ام و حرف بزن از محمدعلی بهمنی، باده کم‌کم از اخوان ثالث، غم از دوبیتی محلی، قصه از منزوی، به هیچ سو از مهدی نمازی، عمر از خیام. نقد امیر بهاری در نویز که خوبو نقل کرده، رشد آواز و ساده‌تر شدن ملودی را امتیاز و کاهش جسارت نسبت به «اشارات نظر» را کاستی خوانده است. درخشانی در این آلبوم آهنگساز، تنظیم‌کننده، نوازندهٔ تار و گیتار آکوستیک و الکتریک و در دو قطعه گیتار بیس، و خواننده است. موسیقی‌برینز Lost in Circles را ۲۰۱۷ و حرف بزن را ۲۰۱۸ ثبت کرده است. نواهنگ آلبوم مشترک با مصباح قمصری را با عنوان «نقطه پرگار / Lost in Circles» نگه داشته با قطعاتی چون مهرورزان، رسم وفا، چون گهر اشک، حال هجران.
تک‌آهنگ‌های آهنگ تا «آشنای دیرین» در ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ ادامه دارند: با رفتنت، خنده کنیم ما، مرو مرو مرو با امیر عظیمی، اندکی صبر، دست نشان، شراب شیراز، خلوت شب، مبهمه دور بی‌کلام، قصه، اکنون کجایی، سر دیوانه. موزیک‌ویدئوهای «قصه»، «نیمه خاموش» با امین هدایتی و دال باند، «بی‌وقفه»، «بی‌زمان تو» و «بشنو» در همان آرشیو آمده‌اند. ریمیکس «تو مرو» از زانیار هم ثبت شده است. سایت رسمی از بیش از هفت آلبوم، تک‌آهنگ‌ها، اجراها و دغدغهٔ آموزش نوشته است.
سبک و صدا
سبک اعلام‌شده تلفیقی است. در عمل چند لایه دارد. لایهٔ تار و دستگاه در «سرخوش». لایهٔ جز-لاتین در «افشارستان». لایهٔ تار و دیجیریدو و کوبه‌ای نواحی در «هیچم خبر از هیچ». لایهٔ پاپ-راک-جز باکلام در «اشارات نظر» و صحنهٔ وحدت. لایهٔ پاپ مدرن‌تر و سهل‌الوصول در «حرف بزن» به‌تعبیر نقد بهاری. خودش را یکی از مؤلفان معدود پاپ ایران دانسته‌اند چون آهنگ، تنظیم، ساز و آواز را یک‌جا جمع می‌کند. این مؤلف بودن از پاپ سفارش‌محور جدا می‌کند. شعر کهن و معاصر هر دو وارد باکلام شده‌اند: خیام، اخوان، بهمنی، منزوی، پورتراب، فصیح‌الزمان. این انتخاب، تلفیق را از صرفاً رنگ ساز به سطح کلام می‌برد.
روی صحنه وحدت، عود کنار ساکسیفون و هنگ‌درام کنار سنتور نشست. گزارش تأکید کرده هنگ‌درام برای بسیاری از مخاطبان ناآشنا بود. دیجیریدو در آلبوم ۱۳۹۱ همان منطق را در استودیو پیاده کرده بود: ساز غیر ایرانی در خدمت بافت ایرانی. گیتار فلامنکو و راک در نقل قول آموزشی، رگه‌ای است که در کنسرت با گرفتن گیتار برای «آرزو» دیده می‌شود. رضا تاج‌بخش که تنظیم چندسازهٔ «اشارات نظر» را سال‌ها پیش انجام داده بود، در وحدت پشت پیانو برگشت؛ یعنی سبک صحنه گاهی به خلوت دونوازی هم راضی می‌شود. «حرف بزن» به‌گفتهٔ نقد روی ریف کوتاه پاپ مدرن سوار است. این ساده‌سازی را می‌توان ادامهٔ رفتن به مخاطب وسیع‌تر خواند، با هزینهٔ کم شدن شور آلبوم قبلی.
آموزش در معرفی رسمی دغدغهٔ جداست: ساده‌ترین روش کاربردی برای هنرآموز. این وجه او را به مدرس-نوازنده نزدیک می‌کند نه فقط ستارهٔ فایل. تلفیق ایرانی دههٔ هشتاد و نود پر از نام است؛ تمایز درخشانی تار تخصصی به‌اضافهٔ آواز خودش است، و این‌که «اشارات نظر» ابتدا با صدای دیگری ویروسی شد و بعد با صدای مؤلف رسمی شد.
آثار و همکاری‌ها
«افشارستان» مبدأ آلبوم و نام گروه است. «سرخوش» مبدأ بی‌کلام دستگاهی. «هیچم خبر از هیچ» مبدأ تلفیق با دیجیریدو و نامزدی منتقدان. «اشارات نظر» مبدأ باکلام فراگیر و صحنهٔ وحدت. «تا رهایی» ادامهٔ افشارستان. «حرف بزن» دومین باکلام. «نقطه پرگار» همکاری با مصباح قمصری. سارا نائینی در نسخهٔ اولیهٔ مجازی قطعهٔ عنوان شریک شنیداری است. کیان پورتراب در «بشنو» و حضور در سالن وحدت. امیر عظیمی در تک‌آهنگ «مرو مرو مرو». دال باند و امین هدایتی در ویدئوی «نیمه خاموش». زانیار در ریمیکس «تو مرو». پدرام درخشانی در سنتور صحنه و قطعهٔ «بزم بی‌جانان». تاج‌بخش، شعبانی، کیوان، رحمانی، شریعت، و در ترکیب ایوان شمس طاها مظاهری، آرش عیوضی، نیما رمضان، اشکان آبرون، امیرعلی بهادری.
آهنگ از «اشارات نظر»، «رقص جنگ»، «مست»، «برف»، «باغ سنگی» و «به هیچ سو» به‌عنوان نمونه‌های آثار نام برده است. ملووید همین عنوان‌ها را تکرار کرده است. «آشنای دیرین» تازه‌ترین تک‌آهنگ آرشیو آهنگ در اسفند ۱۴۰۲ است. موسیقی‌برینز او را Iranian Singer & Composer ثبت کرده و جدول آلبوم را از ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ چیده است. این دو زبان کاتالوگ، داخلی و بین‌المللی، مکمل‌اند.
جایگاه
درخشانی در موسیقی ایران نمونهٔ نوازنده-آهنگساز تلفیقی است که از تار اصفهان به تالار وحدت رسید و با یک قطعهٔ مجازی‌شده نام عمومی گرفت. جایگاهش با پاپ تیتراژ فرق دارد چون ستون ساز و آلبوم است نه آنتن. با استادان صرفاً دستگاهی هم فرق دارد چون دیجیریدو، هنگ‌درام، جز و پاپ را آگاهانه وارد کرده است. نقد «حرف بزن» او را مؤلف پاپ هم خوانده است؛ یعنی مرز تلفیق و پاپ در کارنامهٔ او عمداً نازک است. در نقشهٔ گوشه میان افشارستان، اشارات نظر و حرف بزن بایستد: سه ایستگاه از آنسامبل تار تا آواز فراگیر تا پاپ ساده‌تر.
کنسرت فجر و وحدت او را به تقویم رسمی صحنه وصل کرده‌اند. آموزش و روش تدریس، لایهٔ دیگری است که سایت رسمی برجسته می‌کند. نسخهٔ نائینی و نسخهٔ خودش از «اشارات نظر» درس مهمی دربارهٔ مالکیت اثر در عصر فایل می‌دهند: قطعه می‌تواند اول با صدای دیگری بچرخد و بعد به آلبوم مؤلف برگردد.
شنیدن در گوشه
شنیدن را از «افشارستان» شروع کنید تا مبدأ تار و جز-لاتین معلوم شود. «سرخوش» را برای بی‌کلام ایرانی جدا بگذارید. «هیچم خبر از هیچ» را برای دیجیریدو و کوبه‌ای نواحی. «اشارات نظر» را یک‌نفس بشنوید و قطعهٔ عنوان را با آگاهی از نسخهٔ پیشین نائینی گوش کنید. گزارش وحدت را کنار استودیو بگذارید: «بشنو»، «تو مرو»، «برف» و دونوازی پایانی. «حرف بزن» را با قطعهٔ عنوان، «قصه» و «به هیچ سو» ادامه دهید تا فرق ساده‌سازی پاپ معلوم شود. «نقطه پرگار» را برای کار مشترک با قمصری. از تک‌آهنگ‌ها «آشنای دیرین» و «شراب شیراز» نمونه‌های متأخرند؛ «مرو مرو مرو» را برای عظیمی. اگر ساز می‌خواهید، تار «سرخوش» و عود گشایش وحدت دو درِ جدا هستند. آنچه در گوشه می‌ماند موسیقی تلفیقی اصفهان است که از تار دانشگاه هنر آمد، در افشارستان فرم آلبوم گرفت و با اشارات نظر به حافظهٔ عمومی و صحنهٔ تالار وحدت رسید.
این مقاله از منابع عمومی نوشته شده؛ متن ترانه بازنشر نمی‌شود.
