مازیار فلاحی؛ از موسیقی مجنون لیلی تا آلبوم قلب یخی و تور اروپا
زندگی و آموزش
مازیار فلاحی در ۲۶ مهر ۱۳۵۳ در تهران زاده شد. مسیر او برخلاف بسیاری از خوانندگان پاپ هم‌نسل، از کنکور هنرستان موسیقی شروع نشد. نوازندگی حرفه‌ای گیتار را از سال ۱۳۶۸ آغاز کرد. در ۱۳۷۱ وارد رشته مهندسی صنایع شد و همزمان دوره کارگردانی سینما را در مرکز آموزش‌های هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ۱۳۷۴ به پایان رساند. فیلم کوتاه «مطرود» نخستین تجربه کارگردانی اوست. در ۱۳۷۶ مجموعه داستان‌های کوتاهش با نام «کلاغ – پاییز کودکی» منتشر شد. کدوم نوشته این کتاب ریشه قصه‌های ترانه‌های بعدی‌اش شد. اگر این نسبت را جدی بگیریم، ترانه فلاحی از ابتدا به روایت و تصویر نزدیک بوده، نه فقط به قافیه عاشقانه.
آموزش موسیقی‌اش چندلایه و نسبتاً دیرهنگامِ رسمی است. در ۱۳۸۰ به گروه کر دانشگاه تربیت مدرس به رهبری الیپس مسیحی پیوست. تئوری، سلفژ، ارکستراسیون و موسیقی مکتوب را حدود شش سال نزد حمیدرضا دیبازر آموخت. همزمان عضو گروه کر بهمن به رهبری مهدی قاسمی شد. آواز جمعی و تکنیک صدا را نزد ناربه چولاکیان و شقایق الهیاری گذراند، گیتار کلاسیک را نزد فرزانه رجایی و آیلین ارجمند، و پیانو را نزد علیرضا حشمتی افشار ادامه داد. این فهرست استادان، ترکیبی از کر دانشگاهی، تئوری غربی و ساز کلاسیک است. نتیجه در کارنامه شنیده می‌شود: خواننده‌ای که خود آهنگ می‌سازد، خود غالباً ترانه می‌نویسد، گیتار و پیانو می‌نوازد و تنظیم را هم گاه به عهده می‌گیرد.
بیتوته از دوره‌ای در ورزش رزمی نیز نوشته: تکواندو در سال‌های دبیرستان و سپس فول‌کنتاکت با کمربند مشکی رسمی. این جزئیات در ویکی‌پدیای فارسی نیامده و باید به‌عنوان روایت منابع عمومی‌تر خوانده شود. آنچه در همه شرح‌حال‌ها ثابت است، مهندسی صنایع، کارگردانی، گیتار از ۱۳۶۸ و شروع خوانندگی رسمی در اسفند ۱۳۸۶ است.
آغاز رسمی: سینما پیش از آلبوم
نقطه شروع خوانندگی حرفه‌ای، دعوت قاسم جعفری در اسفند ۱۳۸۶ برای نوشتن آهنگ و ترانه فیلم «مجنون لیلی» است. فلاحی با تیتراژ سینما وارد بازار شد، نه با آلبوم استودیویی. این ترتیب در پاپ ایران کمتر رایج است. معمولاً خواننده اول آلبوم می‌دهد و بعد تیتراژ می‌گیرد. او برعکس عمل کرد: تصویر، داستان و صحنه، پیش از لوح فشرده.
فهرست موسیقی تصویر در ویکی‌پدیا و کدوم گسترده است: «دو راه‌حل برای یک مسئله» به سفارش یونیسف، «مدرسه‌ای برای دیگران»، «نبش قلب»، مجموعه «ققنوس»، تیتراژ «لحظه دیدار» در شبکه جام جم، فیلم‌های «به‌دنبال خوشبختی»، «دلواپسی»، «بی‌ستاره»، «سرسپرده»، تیتراژ «دختران»، سریال «قلب یخی» و فیلم «پروانگی». بیتوته عنوان‌های دیگری چون «اسب سفید پادشاه»، «جاودانگی»، «یلدا»، «هفت سنگ»، «مینو» و «ترور خاموش» را نیز افزوده است. حتی اگر برخی عنوان‌ها در منابع کوتاه‌تر تکرار نشده باشند، اصل مطلب روشن است: ستون درآمد و شهرت اولیه، تیتراژ بوده است.
سریال «قلب یخی» نام خود را به نخستین آلبوم رسمی هم داد. فلاحی در فصل سوم همین مجموعه بازی هم کرد. بعدها در فیلم «یادم تو را فراموش» علی عطشانی، هم بازیگر بود و هم آهنگساز. نیمرخ عوامل فیلم را با حسین یاری، میترا حجار و ماه‌چهره خلیلی ثبت کرده است. ویکی‌پدیا از جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد و بهترین آهنگسازی جشنواره بین‌المللی فیلم ویند آمریکا برای همین تجربه نوشته است. آلبوم چهارم نیز همین عنوان فیلم را بر پیشانی دارد. سینما و آلبوم در کارنامه او بارها اسم عوض می‌کنند.
آلبوم‌ها و ناشر
«قلب یخی» در ۱۳۹۰ نخستین آلبوم رسمی است. صفحه آوای فروهر آهنگسازی، ترانه و تنظیم را از خود فلاحی، ضبط و میکس و مستر را از رامین مظاهری، و مدیریت اجرایی را از خشایار فلاحی دانسته است. خشایار در منابع عمومی برادر او معرفی شده است. جدول ویکی‌پدیا سیزده قطعه را نشان می‌دهد که اکثر ترانه‌ها و آهنگ‌ها از خود اوست؛ امین بامشاد در چند قطعه ترانه‌سراست و پوریا احمدی و مظاهری در تنظیم سهم دارند. قطعاتی چون «دروغه»، «فرض محال»، «بانوی خیال» و خود «قلب یخی» از همین مجموعه در حافظه کنسرت‌ها ماندند.
دومین آلبوم، «لعنت به من»، چهارم شهریور ۱۳۹۲ منتشر شد. تهیه‌کنندگان محمد و مجتبی حاتم‌پور در جعبه اطلاعات ویکی‌پدیا آمده‌اند. مدت حدود پنجاه دقیقه، پانزده قطعه. تنظیم غالب با امیر توسلی است و نوید اسکندر در یک قطعه ظاهر می‌شود. ترانه‌ها از فلاحی، امین بامشاد، یاحا کاشانی و میلاد نودست‌اند. نوازندگانی چون داوود جعفری، بابک ایمانی و خود فلاحی در فهرست آمده‌اند. انتشار «لیلا» در شب یلدای ۱۳۹۲، با ترانه یاحا کاشانی و تنظیم امیر توسلی، در کدوم جداگانه ثبت شده است.
سومین آلبوم، «ماه هفتم»، ۲۳ مهر ۱۳۹۳ منتشر شد. یازده قطعه، با سهم بیشتر آهنگسازانی جز خود او: شهاب اکبری، میلاد ترابی، کوشان حداد، نوید اسکندر. ترانه باز هم میان فلاحی، یاحا کاشانی و زهره زمانی تقسیم شده است. مای‌ریتم خبر کنسرت ۲۵ مهر همان سال در سالن میلاد نمایشگاه را همزمان با تولد خواننده و تولد آلبوم نوشته و فهرست اجرایی بلندی از «آخرین نفس» تا «مجنون لیلی» به دست داده است؛ قطعه عنوان به درخواست حاضران چند بار تکرار شده است.
چهارمین آلبوم، «یادم تو را فراموش»، هفتم شهریور ۱۳۹۶ عرضه شد. دوازده قطعه، با ترانه‌هایی از فلاحی، علی ثابت‌قدم، حسین عبداللهی، نیما ایمانی و فرناز عباسی. نوازندگانی چون بابک ریاحی‌پور، آشور ظفرمرادیان، داوود جعفری و فیروز ویسانلو در جدول آمده‌اند. پلی‌موزیک همین چهار آلبوم را ستون کارنامه استودیویی دانسته و از حضور قطعه «لحظه‌ها» در آلبوم گروهی «خاص» سال ۱۳۹۰ نیز یاد کرده است. تک‌آهنگ‌های بعدی در ویکی‌پدیا فهرستی بلند می‌سازند؛ از «عشقم» و «چهار صبح» تا «هوای شیراز» و دوئت‌هایی با میثم ابراهیمی و محمدرضا علیمردانی.
آهنگسازی برای دیگران هم در جدول جدا آمده است: «موج» با صدای غلام کویتی‌پور و ترانه حسین غیاثی، «چشمامو می‌بندم» پیام صالحی، «چهاردیواری» میثم ابراهیمی، و «گلایه» یاسر داودیان. این ردیف‌ها فلاحی را از خواننده صرفاً مجری آثار خویش به آهنگسازی که ملودی به دیگران هم می‌دهد نزدیک می‌کند.
صحنه، کتاب ترانه و مهاجرت
کنسرت‌های داخل کشور از دوره «قلب یخی» فشرده شد. گزارش سیمرغ از نخستین شب ۲۲ اردیبهشت، به نقل از موسیقی ما، اجرا را با تکنوازی آکاردئون داوود جعفری آغازشده توصیف کرده است. ارکستر علاوه بر قطعات آلبوم، موسیقی فیلم‌هایی چون «مجنون لیلی»، «لحظه دیدار»، «بانوی خیال» و «آدمکای برفی» را نواخت. تغییر طراحی صحنه با تغییر فضای ترانه، در همان گزارش کاری بدیع در پاپ آن دوره خوانده شده است. فلاحی قطعه‌ای را به غزل ابوالفتحی، از خیرین محک، تقدیم کرد و گفت در کنسرت‌ها صندلی خالی برای او نگه می‌دارد.
خارج از ایران، ویکی‌پدیا از کنسرت‌های دبی و کانادا در ۲۰۱۳ و آغاز تور اروپا در سوم مهر ۱۳۹۴ از مالمو، سپس استکهلم، کلن، لندن، اسلو، منچستر، فرانکفورت، کانادا و آمریکا نام برده است. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۶، در نخستین روز نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، کتاب ترانه‌هایش با عنوان «مجنون لیلی» رونمایی شد. این کتاب، حلقه میان داستان کوتاه ۱۳۷۶ و تیتراژ ۱۳۸۶ را کامل می‌کند: نویسنده، آهنگساز و خواننده در یک نام.
ویکی‌پدیا مهاجرت به اوکراین را از ۱۳۹۹ نوشته و مسیر بعدی را آلمان پس از جنگ، سپس کانادا با خانواده دانسته است. حضور در شبکه من‌وتو در ۱۴۰۰ در همان صفحه آمده اما با نیاز به منبع علامت خورده است؛ بنابراین باید محتاط نقل شود. خبر مصادره اموال در فروردین ۱۴۰۵ نیز در ویکی‌پدیا به قوه قضائیه ارجاع شده است. زندگی حرفه‌ای پس از ترک ایران، در منابع در دسترس این مقاله، بیشتر با تک‌آهنگ‌های پلتفرمی و قطع ارتباط با چرخه کنسرت داخلی خوانده می‌شود تا با آلبوم پنجم مستند.
شایعه ممنوع‌الکاری در ۱۳۹۴ را خود او در اینستاگرام تکذیب کرد و جام جم آن را بازتاب داد. فهرست «ثروتمندترین خوانندگان» نیز در منابع عمومی آمده و ارزش تحلیلی کمی برای شناخت موسیقی دارد. آنچه می‌ماند، کارنامه صوتی است نه حواشی ثروت.
سبک و جایگاه
رسانه‌های فارسی گاهی لقب «آقای احساس» را برای صدای او به کار برده‌اند. این لقب ژورنالیستی است، اما با انتخاب مایه غم، روایت داستانی و پیوند با تیتراژ همخوان است. فلاحی غالباً ترانه، آهنگ و بخشی از تنظیم را خود می‌نویسد. گیتار و پیانو سازهای اصلی معرفی‌شده‌اند. همکاری با یاحا کاشانی، امین بامشاد و علی ثابت‌قدم، دفتر ترانه را از تک‌صدایی مطلق خارج کرده، اما مرکزیت ملودی همچنان با خود اوست.
جایگاهش در پاپ دهه نود شمسی، میان خواننده تیتراژ و خواننده آلبوم است. «قلب یخی» نام سریال را به آلبوم برد؛ «یادم تو را فراموش» نام فیلم را. کنسرت‌های برج میلاد و نمایشگاه، ارکستر را با آکاردئون، تار، گیتار اسپانیش و سازهای زهی نشان داد، نه فقط بند چهارنفره. ناشر آوای فروهر او را در مدار پاپ مجاز داخل کشور نگه داشت تا پیش از مهاجرت.
برای شنونده Gusheh، فلاحی نمونه‌ای است از هنرمند چندحرفه‌ای پاپ داخلی: مهندسی خوانده، کارگردانی تمرین کرده، داستان چاپ کرده، برای فیلم ساخته، بعد خواننده شده است. این ترتیب، لحن ترانه‌ها را توضیح می‌دهد بهتر از هر لقب احساسی. او از تصویر به صدا آمد؛ و وقتی صدا مستقل شد، باز به تصویر برگشت.
این مقاله از منابع عمومی نوشته شده؛ متن ترانه بازنشر نمی‌شود.
