گروه آوازی دامور؛ آکاپلا از فجر تا آلبوم تصویری
زندگی و آغاز
گروه آوازی دامور یک گروه آکاپلا است نه خوانندهٔ تک‌صدا. ویکی‌پدیای فارسی نوشته در زمستان ۱۳۸۹ توسط فراز خسروی دانش و با همفکری عطا حکاک در تهران تأسیس شد. سایت رسمی همین را با سرپرستی خسروی دانش تکرار کرده و معنی «دامور» را آواز نرم و لطیف دانسته که به نوع کار گروه برمی‌گردد. ویکی انگلیسی مبدأ را تهران و سال را ۲۰۱۱ گذاشته است؛ معادل همان زمستان ۱۳۸۹. ناشران در دانشنامه نوای مهان و آوای موسیقی راتا هستند.
اعضای کنونی در ویکی‌پدیا: غزل اکلیلی، اهدا مصلحی، مینا جعفری، فروغ فضلی، محمود رحمانی، سپند الهی، عطا حکاک. سایت رسمی نقش‌ها را دقیق‌تر نوشته است: خسروی دانش رهبر و تنظیم‌کننده؛ حکاک باس؛ رحمانی و الهی تنور؛ اکلیلی و مصلحی سوپرانو؛ جعفری آلتو؛ فضلی متسو سوپرانو. ویکی انگلیسی خسروی دانش را هم در فهرست اعضا آورده است. ترکیب زن و مرد برای آکاپلای چندصدایی ضروری است و در معرفی‌ها برجسته شده است. ویکی انگلیسی نوشته این چارچوب اجرا، امکان حضور صدای زن را در فضای رسمی فراهم کرده است. این نکته را باید به‌عنوان تحلیل منبع انگلیسی خواند؛ واقعیت اجرایی گروه، چندصدایی بدون ساز است.
هدف اعلام‌شده در سایت و دانشنامه: موزیکالیته، کیفیت اجرا، ارتباط با مخاطب، و بازنگری آثار ماندگار ایران و جهان با رویکرد نو. قطعات از موسیقی سازی و آوازی در شاخه‌های کلاسیک، جز، محلی و پاپ انتخاب می‌شوند و در چهار تا شش خط پلی‌فونی تنظیم می‌گردند. افکت صوتی و تقلید درامز، گیتار باس، ترومپت، نی و دودوک جای ساز را می‌گیرد. مخاطب باید موسیقی سازی را از حنجره بشنود. این تعریف آغاز کار است: گروه به‌جای باند با ساز.
مسیر هنری
نخستین سال حضور در بیست‌وهفتمین جشنوارهٔ بین‌المللی موسیقی فجر به مقام سوم رسید. سایت رسمی و مهر و ویکی‌پدیا این را تکرار کرده‌اند. ویکی انگلیسی از برنده شدن در همان جشنواره گفته است؛ فارسی دقیق‌تر مقام سوم را نوشته و همان را باید مبنا گرفت. کنسرت مستقل مهر ۱۳۹۱ با استقبال در سایت آمده است. ممتازنیوز به نقل از بنیاد رودکی نوشته کنسرت بدون ساز بیست‌وهفتم و بیست‌وهشتم مهر در تالار رودکی ساعت هجده برگزار می‌شود و قطعاتی چون گل گلدون من، پت و مت و بارون بارونه در کنار قطعات خارجی در برنامه است. یعنی از همان سال اول، رپرتوار میان فولکلور، نوستالژی کودک و کلاسیک خارجی تقسیم شد.
آبان ۱۳۹۱ همکاری با مازیار فلاحی: سایت نوشته برای نخستین بار در کشور موسیقی پاپ بدون ساز با خوانندگی فلاحی توسط دامور اجرا شد. مهر همین را در گزارش کنسرت محک تکرار کرده است. همان گزارش از همکاری با میثم مروستی هم گفته است. اختتامیهٔ جشنوارهٔ فیلم مستند حقیقت به دعوت معاونت سینمایی در سوابق سایت است. کنسرت خیریهٔ شانزدهم اسفند در تالار مؤسسهٔ محک به نفع کودکان مبتلا به سرطان در مهر پنج اسفند ۱۳۹۲ آمده است؛ بخش‌ها پاپ، کلاسیک و محلی؛ خوانندگان آن شب غزل اکلیلی، محمود رحمانی، مینا جعفری، عطا حکاک، پریسا دلفانی و فراز خسروی دانش. نام دلفانی نشان می‌دهد ترکیب اعضا در سال‌های اول کمی شناور بوده است.
آلبوم رسمی دیر آمد. صفحهٔ انتشار سایت نوشته نخستین آلبوم رسمی پس از شش سال فعالیت از سی‌ام فروردین در بازار آمد و نخستین آلبوم تصویری آکاپلا در ایران است. ویکی و ایسنا در ارجاع دانشنامه همین رویداد ۱۳۹۶ را دارند. خوبو فروردین ۱۳۹۶ را تاریخ انتشار دانسته است. ده قطعه با کلیپ: آها بوگو گیلکی، کوچه‌لر سوسپ می‌شم آذری، موسیقی کارتونی نوستالژی، معرفی، مدارا کن پاپ، Sway، آداجیو در سل مینور فهرست شیندلر، رقص آنیترا، توکاتا و فوگ، سمفونی پنج. دیجی‌پک صوتی و تصویری، نسخهٔ دیجیتال و فیزیکی. سولیست‌ها: اکلیلی، مصلحی، فضلی، جعفری، رحمانی، حکاک. کارگردانی کلیپ‌ها حنانه واحدی؛ میکس و مستر نوید رهبر. خوبو قطعهٔ کارتونی را تم فوتبالیست‌ها، گجت، پت و مت و آنشرلی دانسته است. بتهوون و جان ویلیامز در همان معرفی به‌عنوان مبدأ کلاسیک آمده‌اند.
افتخارات دانشنامه: تندیس بهترین آلبوم دوسالانهٔ خانهٔ موسیقی؛ مقام سوم فجر؛ نامزدی جایزهٔ باربد بهترین آلبوم در شاخهٔ کلاسیک یا به روایت سایت نامزدی آهنگسازی در بخش تلفیقی باکلام جشنوارهٔ سی‌وسوم فجر. اختلاف برچسب شاخه را باید از روی همان منابع خواند نه یکی کرد. اجرا در صداوسیما و حضور در خندوانه به کارگردانی رامبد جوان در ویکی آمده است؛ از جمله پخش نوروز ۱۴۰۰ با تم خاص در گزارش‌های ویدئویی. تولید موسیقی مجموعهٔ انیمیشن شیپرز هم در فهرست فعالیت‌هاست. کلیپ بوی عیدی به مناسبت نوروز ۱۳۹۸ بازخوانی آکاپلای قطعهٔ فرهاد مهراد با ترانهٔ شهریار قنبری و ملودی اسفندیار منفردزاده است. کلیپ Attention بازخوانی چارلی پوث پس از آلبوم تصویری در ۱۳۹۷–۱۳۹۸ در سایت ثبت شده است. کنسرت‌های تهران و شهرستان از ۱۳۹۰ به بعد در دانشنامه آمده‌اند.
سبک و صدا
آکاپلا یعنی بدون همراهی ساز. دامور این قاعده را با تقلید ساز کامل می‌کند: ریتم درامز، خط باس، رنگ ترومپت و نی از دهان و بینی و بدن می‌آید نه از ارکستر. تنظیم خسروی دانش چندخطی است؛ سوپرانو تا باس گستره را پر می‌کنند. رپرتوار آگاهانه التقاطی است: گیلکی و آذری در آلبوم، پاپ مدارا کن، جز و استانداردهایی چون Sway، کلاسیک اروپایی از باخ و بتهوون و گریگ، فیلم از ویلیامز، نوستالژی کارتون تلویزیون ایران. این التقاط هویت گروه است نه ضعف تمرکز. شنوندهٔ دستگاهی ممکن است آن را کر پاپ بشنود؛ شنوندهٔ پاپ ممکن است کلاسیک بشنود. هر دو درست است چون رپرتوار هر دو را دارد.
صدای جمعی جای ستارهٔ تک‌خوان را می‌گیرد هرچند فلاحی به‌عنوان مهمان پاپ روی همین بافت نشست. حضور زنان در خط سوپرانو و آلتو، رنگ گروه را از کر مردانه جدا می‌کند و در تلویزیون همان دوره بحث‌برانگیز گزارش شد. نامه نیوز در ارجاع ویکی از حضور پررنگ خانم‌ها نوشته است. سبک اجرایی روی صحنه بدون ساز، تماشاگر رودکی را به شنیدن هارمونی عادت می‌دهد. خیریهٔ محک همان سبک را به تالار غیرکنسرتی برد. خندوانه سبک را به سرگرمی تلویزیونی وصل کرد بدون آن‌که ژانر را به استندآپ تبدیل کند.
بازخوانی بوی عیدی و Attention نشان می‌دهد گروه هم حافظهٔ پاپ ایران پیش از انقلاب را برمی‌دارد هم پاپ جهانی دههٔ ۲۰۱۰ را. آلبوم ۱۳۹۶ این دو حافظه را در یک دیجی‌پک جمع کرد. کیفیت میکس رهبر برای اثری که ساز آکوستیک ندارد حیاتی است؛ بدون آن تقلید درامز در فایل می‌خوابد. کارگردانی واحدی آلبوم را از سی‌دی صوتی به شیء دیدنی تبدیل کرد. این وجه تصویری با ادعای «نخستین آلبوم تصویری آکاپلا» در ایران گره خورده است.
آثار و همکاری‌ها
آلبوم آکاپلای ۱۳۹۶ اثر مرکزی است. ده قطعهٔ نام‌برده نقشهٔ شنیدن‌اند. بوی عیدی و Attention تک‌کلیپ‌های پس از آلبوم‌اند. همکاری فلاحی ۱۳۹۱ سند پاپ بی‌ساز است. مروستی در مهر آمده است. محک ۱۳۹۲ صحنهٔ خیریه است. رودکی ۱۳۹۱ صحنهٔ رسمی تالار است. فجر بیست‌وهفتم جایزهٔ نخست مسیر است. خانهٔ موسیقی تندیس آلبوم است. باربد نامزدی است. حقیقت، صداوسیما، خندوانه و شیپرز مسیر رسانه‌ای را می‌سازند.
افراد: خسروی دانش رهبر و آهنگساز تنظیم. حکاک هم بنیان‌گذار هم باس. اکلیلی سوپرانو که در محک نام برده شده. پریسا دلفانی در ترکیب ۱۳۹۲ هست و در فهرست کنونی ویکی نیست؛ یعنی اعضا عوض شده‌اند. سپند الهی در ترکیب اخیر تنور است. حنانه واحدی تصویر آلبوم. نوید رهبر صدا. فلاحی مهمان پاپ. رامبد جوان بستر تلویزیون. این شبکه از لیبل پاپ جوان جداست و به موسیقی رسمی جشنواره و تالار نزدیک است.
اسپاتیفای و اپل میوزیک در ارجاع ویکی آمده‌اند. دیجی‌کالا نسخهٔ فیزیکی آلبوم تصویری را فروخته است. خوبو قیمت دورهٔ انتشار را ثبت کرده است. شنیدن قانونی از همین مسیرها ممکن است. متن ترانه و شعر بازخوانی‌ها اینجا نقل نمی‌شود.
جایگاه
دامور در موسیقی ایران جایگاه گروه آکاپلای پیشگام رسانه‌ای را دارد. فجر، رودکی، خانهٔ موسیقی و آلبوم تصویری او را از سرگرمی یوتیوب جدا می‌کند. ویکی انگلیسی معرفی ژانر به مخاطب ایرانی را موفقیت اصلی دانسته است. در گوشه باید گروه را جدا از خوانندهٔ تک‌آهنگ گذاشت: اینجا اثر جمعی است، رپرتوار ترجمه‌ای و فولکلور است، ساز نیست. حضور زنان در خط آواز رسمی، بخشی از اهمیت تاریخی است که منابع به آن اشاره کرده‌اند.
جایگاه با پاپ میلاد عرشیاس یکی نیست. با رپ راکت یکی نیست. با تنظیم‌کنندهٔ پاپ مافی هم یکی نیست. دامور کر مدرن تهران است که ساز را از حنجره ساخت و آلبوم را دیر اما تصویری داد. در نقشهٔ گوشه نمایندهٔ آکاپلای ایران پس از ۱۳۸۹ است.
شنیدن در گوشه
شنیدن را از آلبوم ۱۳۹۶ شروع کنید: «معرفی» و «مدارا کن» را برای پاپ گروهی بگذارید. «آها بوگو» و «کوچه‌لر سوسپ می‌شم» را برای فولکلور گیلکی و آذری بشنوید. قطعهٔ کارتونی را برای نوستالژی تلویزیون جدا کنید. Sway، آداجیو شیندلر، رقص آنیترا، توکاتا و فوگ و سمفونی پنج را برای کلاسیک و استاندارد جهانی ادامه دهید. بوی عیدی را برای بازخوانی فرهاد در نوروز بشنوید. Attention را برای پاپ جهانی پس از آلبوم بگذارید. اگر صحنه می‌خواهید، گزارش رودکی با گل گلدون من و پت و مت را کنار فایل آلبوم بگذارید و فلاحی ۱۳۹۱ را به‌عنوان پاپ بی‌ساز مهمان بشنوید. آنچه در گوشه می‌ماند گروه آوازی تهران است که از معنی نام تا فجر و محک و آلبوم تصویری، ساز را از صدا ساخت.
این مقاله از منابع عمومی نوشته شده؛ متن ترانه بازنشر نمی‌شود.
