مهدی مقدم؛ از خونسرد و سونامی تا احتیاط و بازگشت صحنه
زندگی و آغاز
مهدی مقدم در سوم آبان ۱۳۶۰ در تهران به دنیا آمد. بیتوته و بیاموزیک همین تاریخ را نوشته‌اند و محل تولد را بیمارستان اکبرآبادی در جنوب پایتخت دانسته‌اند. فرزند آخر خانواده‌ای هفت‌نفره است؛ سه خواهر و یک برادر. در گفت‌وگوی نوروزی سیمرغ گفته ابتدا بازیگر می‌خواست بشود نه خواننده، نقاشی‌اش از کودکی خوب بود و به هنرستان صدا و سیما رفت چون ورود به بازیگری از آن مسیر آسان‌تر به نظر می‌رسید. آن سال رشتهٔ بازیگری در ثبت‌نام نبود و گرافیک تلویزیونی را انتخاب کرد. دیپلم گرافیک گرفت و با نقاشی آشناست. بیتوته نوشته پس از دیپلم به دانشگاه رفت اما با فوت مادربزرگ از ادامه منصرف شد. این جزئیات شخصی را نباید ستون کارنامه کرد؛ اهمیتشان این است که مسیر او از تصویر و صحنه شروع شد نه از کلاس خصوصی پاپ.
همزمان تئاتر گلریز را با کار «کلک نزن» به کارگردانی سمسارزاده آغاز کرد و در همان اجرا آواز می‌خواند. سیمرغ نوشته چند سال تقریباً هر شب علاوه بر بازی، آهنگ می‌خواند؛ گاه کارهای دیگران و گاه موسیقی خود نمایش. چند کار رادیویی هم داشت که بارزترین را «جمعه ایرانی» دانسته و گفته یک‌دو بار زنده اجرا کرد. نخستین همکاری حرفه‌ای موسیقی را منابع در سال ۱۳۷۷ با فریبرز لاچینی ثبت کرده‌اند، بعد بهرام سعیدی. لاچینی در موسیقی متن و پاپ جدی دههٔ هفتاد نام شناخته‌شده است؛ این همکاری را باید نقطهٔ ورود استودیو دانست نه شاگردی بلندمدت. ساز در معرفی‌ها پیانو است و سبک پاپ فارسی. لقب «M2» در بیتوته آمده؛ بیشتر برچسب بازاری است تا نام هنری رسمی.
علاقهٔ نوجوانی به صدای علیرضا افتخاری در همان زندگینامه‌ها تکرار شده است. این را نباید با آواز دستگاهی اشتباه گرفت: گوش او با پاپ و تئاتر تربیت شد، اما مرجع شنیداری سنتی هم در خانه بود. پاتوق را بیتوته استودیو باران نوشته و دوست صمیمی را پیام شمس. شمس بعداً ستون آهنگسازی سونامی می‌شود؛ یعنی شبکهٔ همکاران از همان سال‌های هنرستان و استودیو شکل گرفت نه از ناشر بزرگ. پدر را نقاش اتومبیل دانسته‌اند. این مبدأ طبقاتی با خواننده‌های پاپ شمال‌تهران فرق دارد: جنوب شهر، هنرستان صدا و سیما، تئاتر شبانه، بعد استودیو.
مسیر هنری
تهیهٔ آلبوم «خونسرد» را سیمرغ از سال ۱۳۸۰ دانسته است؛ عرضهٔ بازار به روایت بیتوته، بیاموزیک و پلی‌موزیک سال ۱۳۸۳ با ناشر نوای رامشه. فاصلهٔ سه سال تولید تا پخش در پاپ داخلی غیرعادی نیست: مجوز، قرارداد و زمان‌بندی شرکت. «سونامی» را همان منابع در ۱۳۸۳ تولید و در ۱۳۸۶ با گیتی‌گویش و نوای رامشه منتشر دانسته‌اند. بیتوته آن را پرفروش‌ترین آلبوم سال ۸۶ خوانده است. آهنگسازی و تنظیم با پیام شمس بود. فهرست قطعات در آرشیوها شامل سونامی، خیلی بد شد، برای آخرین بار، باس، آب بابا، عشق من، شفا، عشق من باش، تلافی و ترایتون است. نوازندگان گیتار الکتریک صفا درمان و پیام شهیدثالث، ویولن نیما وارسته و امیر پورخلجی، سه‌تار میثم مروستی و شهاب مهرپویان در یادداشت تولید آمده‌اند. استودیو باران و ناظر ضبط شمس. این ترکیب پاپ الکتریک با لایهٔ زهی و سه‌تار است، نه پاپ صرفاً کیبورد.
میان دو آلبوم رسمی، مجموعهٔ «سردار عاشق» در ۱۳۸۴ با پخش اینترنتی و چهار ترانهٔ مناسبت محرم ثبت شده است. «منفی هجده» در ۱۳۸۸ پخش اینترنتی ترانه‌های فیلم سینمایی هم‌نام است. مسیر از آلبوم استودیویی به مناسبت و موسیقی فیلم می‌رود. سیمرغ در گزارش «قربانی سونامی» نوشته یک ماه پس از انتشار آلبوم، ویدئوها سر از شبکه‌های ماهواره‌ای درآورد و حدود پنج سال فعالیت مجاز قطع شد. در رونمایی احتیاط، خود مقدم توضیح داد کلیپ‌ها مجوز دفتر موسیقی داشتند و از شبکه‌ای پخش می‌شدند که مجوز داشت؛ با لغو مجوز شبکه، خوانندگانی که با آن کار کرده بودند گرفتار شدند و چون حقوق مادی و معنوی سونامی را واگذار کرده بود نمی‌توانست پخش را متوقف کند. حقوق مادی را به مهدی شمس و شرکت به‌آوران پارس نسبت داده‌اند. این روایت حقوقی است نه شایعهٔ ماهواره: قرارداد واگذاری، کانال دارای مجوز، بعد لغو مجوز.
آلبوم «احتیاط» سومین آلبوم رسمی است. سیمرغ نوشته مجوز نشر حدود سه روز پیش از نشست صادر شد، پخش با شرکت آسیا، تیراژ چهل هزار نسخه، قیمت دو هزار تومان، انتشار هشتم خرداد. آهنگسازی و تنظیم سعید سام و سعید نوشان. کیارش حسن‌زاده از آوای مهر میهن گفته حدود هشت ماه روی آلبوم کار شد. پویا افشار توضیح داده حقوق معنوی به ترانهٔ شرقی واگذار شده اما به‌خاطر تعهد قبلی با مهدی شمس، آلبوم بدون ذکر نام ترانهٔ شرقی پخش می‌شود و کنسرت‌ها زیر نظر محسن رجب‌پور خواهد بود. یعنی بازگشت ۱۳۹۱ هنوز در مدار ناشران پاپ مجاز تهران است. محدودیت تا ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ در همان صفحات آمده است.
سال ۱۳۹۲ نخستین تیتراژ رسمی صدا و سیما برای برنامهٔ ویتامین۳ ثبت شده است. برخی نوشته‌اند به‌خاطر ممنوعیت نامش در تیتراژ نیامد. پلی‌موزیک و بیاموزیک نخستین صحنهٔ تهران را اردیبهشت ۱۳۹۵ با فرزاد فرزین و مهدی مدرس دانسته‌اند؛ تقریباً ده سال فاصله از سونامی تا سالن. شایعهٔ مهاجرت به دبی در سال‌های غیبت در زندگینامه‌ها آمده و با بازگشت تکذیب شده است. مسیر او نمونهٔ پاپ داخلی است که فروش آلبوم را با گرهٔ ماهواره و مجوز تاخت زد.
سبک و صدا
سبک اصلی پاپ است با پیانو و تنظیم الکتریک. سونامی صدایی جوان‌پسند و ریتمیک برای بازار نیمهٔ دههٔ هشتاد می‌خواست؛ سیمرغ همان آلبوم را «خوش‌ساخت» و پرفروش خوانده است. لایهٔ ویولن و سه‌تار در تولید شمس، پاپ را به رنگ ایرانی نزدیک می‌کند بدون آن‌که دستگاهی شود. «باس» در سال ۲۰۰۶ به روایت بیتوته همراه زانیار سیگاری برای نخستین بار میان کارهای داخلی در چارت رادیو ام‌تی‌وی نشست. اگر این گزارش دقیق باشد، گوش بین‌المللیِ رادیویی زودتر از مجوز صحنه به او رسید. لحن عاشقانه و خطاب مستقیم در عنوان‌هایی چون عشق من، تلافی و برای آخرین بار، همان زبان پاپ فایل‌محور است.
احتیاط پس از پنج سال سکوت، باید هم ادامهٔ بازار می‌بود هم اثبات «چهارچوب ارشاد». انتخاب نام احتیاط در برابر عنوان قبلی «الهی شکر» که در گفت‌وگوی پیش از مجوز آمده بود، نشان می‌دهد حتی اسم آلبوم در مدار استعلام عوض می‌شود. تنظیم سام و نوشان به‌جای شمس، تیم صوتی را عوض می‌کند: بازگشت با همکاران تازه نه با همان فرمول ۱۳۸۶. تیتراژ ویتامین۳ صدا را به آنتن سرگرمی تلویزیون برد؛ همان آنتنی که سال‌ها نام را حذف کرده بود. کنسرت مشترک با فرزین و مدرس، او را در مدار پاپ صحنهٔ مجاز می‌نشاند نه در مدار زیرزمینی.
تقلید صدا را بیتوته جزء مهارت‌های شخصی نوشته است. این مهارت تئاتری است و به کار دوبله و تنوع لحن می‌آید، اما کاتالوگ رسمی‌اش آلبوم پاپ است نه استندآپ صوتی. علاقه به افتخاری در آغاز، رنگ تحریر را در برخی جمله‌ها توضیح می‌دهد بدون آن‌که ژانر سنتی شود. پاپ او مانند بسیاری از هم‌نسلان دههٔ هشتاد، تک‌آهنگ احساسی را با کلیپ و بعد با گرهٔ ماهواره تعریف کرد. تفاوتش با ستاره‌های صرفاً فایل‌محور این است که دو آلبوم رسمی پیش از ممنوعیت داشت و سومی را پس از استعلام حراست گرفت.
آثار و همکاری‌ها
خونسرد مبدأ آلبوم است. سونامی مبدأ فروش و مبدأ بحران مجوز. سردار عاشق وجه مناسبتی. منفی هجده پل سینما و موسیقی فیلم. احتیاط مبدأ بازگشت رسمی. فیر پلی در ۱۳۹۲ به روایت بیتوته منتخب تک‌آهنگ‌های همان سال با پخش اینترنتی است؛ یعنی حتی در محدودیت، مسیر فایل قطع نشد. پیام شمس ستون سونامی است. سعید سام و سعید نوشان ستون احتیاط. لاچینی و سعیدی درآغاز. فرزین و مدرس در صحنهٔ ۱۳۹۵. ترانهٔ شرقی و رجب‌پور در قرارداد کنسرت؛ به‌آوران پارس در حقوق مادی احتیاط.
کارنامهٔ تصویری جداست و نباید بر آواز سایه بیندازد، اما منابع آن را ثبت کرده‌اند: منفی هجده و آخرین حرف با اصغر نصیری، آقای الف با علی عطشانی به‌عنوان نخستین فیلم سه‌بعدی سینمای ایران در ۱۳۹۱، اکازیون با نقش کوتاه روان‌پزشک، قرار بعدی همان‌جا و عشق سهراب با محسن توکلی. پلی‌موزیک تجربهٔ بازی در بیش از دوازده فیلم را نوشته است. این حضورها او را در سرگرمی تصویری نگه داشت وقتی صحنه بسته بود. قطعات متأخر در آرشیوها عنوان‌هایی چون گلای پرپر، دختر جون، منتظرم، نامه، خط چشم، بخند و آلبوم پاسخ را نشان می‌دهند. تاریخ و اعتبار ناشر این‌ها را باید از کاتالوگ شنیداری جدا کرد؛ آنچه مسلم است ادامهٔ تک‌آهنگ پس از احتیاط است.
در گفت‌وگوی سیمرغ پیش از احتیاط گفته بود سه آلبوم کاترینا، الهی شکر و نیستی آماده دارد. الهی شکر عملاً به احتیاط بدل شد یا کنار رفت. این جابه‌جایی نام، فاصلهٔ حرف استودیو و مجوز بازار را نشان می‌دهد. نوازندگان سونامی او را به شبکهٔ پاپ تهران وصل می‌کنند: وارسته در استودیوهای همان نسل زیاد شنیده می‌شود. صفا درمان گیتار الکتریک پاپ را می‌آورد.
جایگاه
مقدم در پاپ داخلی نمونهٔ خواننده‌ای است که آلبوم پرفروش داد و همان آلبوم، به‌خاطر واگذاری کلیپ و لغو مجوز شبکه، سال‌ها صحنه را بست. سونامی نام را به بازار برد؛ احتیاط نام را به ارشاد برگرداند؛ کنسرت ۱۳۹۵ نام را به سالن برگرداند. با ستاره‌هایی که از ابتدا تک‌آهنگ دیجیتال بودند فرق دارد چون فرم آلبوم ۱۳۸۳ و ۱۳۸۶ را تجربه کرد. با خواننده‌های همیشه مجاز هم فرق دارد چون ده سال صحنه نداشت.
جایگاهش در نقشهٔ گوشه میان پاپ جوان دههٔ هشتاد و پاپ بازگشتی دههٔ نود است. هنرستان و تئاتر او را از فایل‌محض جدا می‌کند. بازی در آقای الف او را در حافظهٔ سینمای تجاری همان سال‌ها نگه داشت. آنچه می‌ماند صدایی است که اول روی نوار سونامی نشست، بعد پشت گرهٔ ماهواره ماند، بعد با احتیاط به ویترین برگشت.
شنیدن در گوشه
شنیدن را از خونسرد شروع کنید تا مبدأ ۱۳۸۳ معلوم شود؛ بعد سونامی را یک‌نفس بشنوید: قطعهٔ عنوان، باس، شفا و خیلی بد شد چهار گوشهٔ آلبوم‌اند. سردار عاشق را به‌عنوان سند مناسبتی جدا بگذارید. منفی هجده را کنار فیلم بشنوید نه به‌جای آلبوم. احتیاط سند بازگشت ۱۳۹۱ است و باید پس از سونامی شنیده شود تا تغییر تیم تنظیم حس شود. از تک‌آهنگ‌های بعد، گلای پرپر نمونهٔ شنیدن احساسی متأخر است. اگر مسیر صحنه می‌خواهید، گزارش کنسرت مشترک ۱۳۹۵ با فرزین و مدرس را کنار استودیو بگذارید. تیتراژ ویتامین۳ را به‌عنوان سند آنتن بدون نام در نظر بگیرید. آنچه در گوشه می‌ماند پاپ تهران است که از تئاتر گلریز و لاچینی آمد، روی سونامی فروش گرفت و با احتیاط از گرهٔ ماهواره عبور کرد.
این مقاله از منابع عمومی نوشته شده؛ متن ترانه بازنشر نمی‌شود.
