نیما مسیحا؛ از کر تالار وحدت تا آلبوم توهم
زندگی و آغاز
نیما مسیحا در سیزدهم دی ۱۳۵۳ در تهران به دنیا آمد. ویکی‌پدیای فارسی، پلی‌موزیک، آواهنگ و بیتوته همین تاریخ و شهر را نوشته‌اند. علاقه به موسیقی از کودکی شکل گرفت و خانواده، به‌ویژه پدر با صدای خوب، مشوق بودند. لیسانس ادبیات دارد. در ۱۳۸۲ با مریم مسیحا ازدواج کرد. در برنامهٔ دورهمی گفت به‌علت ازدواج فامیلی والدین دچار بیماری چشمی مادرزادی فوندوس فلاوی ماکولاتوس است. خبرآنلاین گزارش همان حضور را در ۲۵ آذر منتشر کرد: سال‌هاست رانندگی نمی‌کند، چهره را از دور تشخیص نمی‌دهد و ترانه‌ها را حفظ می‌کند چون از رو نمی‌تواند بخواند. سیمرغ نقل کرده نمی‌خواست ترحم بگیرد و برای همین دیر گفته است. این واقعیت به اجرا مربوط است: حافظهٔ صحنه، نه دکوراسیون زندگینامه.
در ۱۳۶۹ با فراخوان روزنامهٔ همشهری برای گروه کر تالار وحدت شرکت کرد و به‌عنوان تنور پذیرفته شد. آواز را نزد حسین سرشار و تئوری را نزد گرگین موسیسیان آموخت. آشنایی با بابک بیات در ۱۳۷۷ او را به پاپ رساند. ویکی‌پدیا ژانر را پاپ با اسلوب کلاسیک نوشته و ساز را پیانو. این آغاز با خوانندگان فایل‌محور دههٔ نود فرق دارد: کر تالار وحدت، استاد اپرایی، تئوری، بعد پاپ. تنور بودن یعنی رنگ صدا از جنس آواز کلاسیک است حتی وقتی ترانه پاپ می‌شود. سرشار در آواز ایران نام سنگین است؛ شاگردی نزد او مسیر را از پاپ کوچه جدا می‌کند.
سیروس الوند در نقل ویکی‌پدیا گفته برای موسیقی فیلم «دست‌های آلوده» اول خشایار اعتمادی مطرح شد و او نپذیرفت؛ بعد جوانی آمد که ابتدا به نظرش صدای مهمانی بود و دو هفته بعد صدایش را پسندید: نیما مسیحا. الوند کار بیات در آن فیلم را از موفق‌ترین همکاری‌هایشان دانسته و مسیحا را انتخاب بیات برای کشف صدای تازه. قطعه «پروانگی» پاییز ۱۳۷۸ با کلام پیام پارسا و آهنگ و تنظیم بیات منتشر شد و شهرت آورد. این مبدأ رسمی خوانندگی پاپ است نه کر ۱۳۶۹. فاصلهٔ ده سال تمرین تا تیتراژ فیلم در کارنامهٔ او طبیعی است: صدا ساخته شد، بعد به تصویر نشست.
تهران هم مبدأ زندگی است هم صنعت. ادبیات خوانده؛ این با کلام‌های بعدی که از جنتی‌عطایی و کاکایی تا صحرایی می‌رسد می‌خواند. ازدواج ۱۳۸۲ همزمان با دورهٔ پیش از آلبوم اول است. شب سربی ۱۳۸۳ آمد؛ زندگی شخصی و آلبوم به هم نزدیک‌اند اما منابع این را علی‌علت نکرده‌اند. بیماری چشمی از کودکی بوده و تا دورهمی ۱۳۹۵ در سکوت مانده است. خبرآنلاین نوشته در همان برنامه از کم‌کاری در پاپ هم گفت: جزو اولین گروه خوانندگان پاپ دههٔ هفتاد بوده و بعد تصمیم گرفته کمتر پاپ کار کند و به کلاسیک نزدیک شود. این جمله مسیر بعدی را توضیح می‌دهد: کارنامه پاپ است اما سلیقه به اسلوب کلاسیک برمی‌گردد.
مسیر هنری
پس از پروانگی، تک‌آهنگ‌های سینمایی و مناسبتی آمد. «ماهی نقره‌ای» بهار ۱۳۷۹ با سعید امیراصلانی و محمدرضا چراغعلی. «قحطی خورشید» پاییز ۱۳۷۹ با محمدعلی معلم دامغانی و امیر بکان. «علمدار طوفان» ۱۳۸۰ با عبدالجبار کاکایی و علی موثقی. «اتانازی» ۱۳۸۰ روی مولانا با امید سیاره. این چهار قطعه نشان می‌دهند مسیحا از همان آغاز به آهنگسازان فیلم و کلام فاخر وصل بود نه فقط به پاپ رادیویی. «پرواز ممنوع» با حمید حامی برای فیلم «شبکه» ایرج قادری با کلام بابک صحرایی و آهنگ ستار اورکی است. خبرآنلاین تیتراژ آخرین فیلم قادری را با همین دو صدا ثبت کرده است. دوئت با حامی دو تنور پاپ را روی تصویر سینما می‌گذارد.
آلبوم «شب سربی» ۱۳۸۳ هشت قطعه دارد. شب سربی و نوبت عاشقی با اکبر آزاد؛ سبد سبد، دریغ و مهتاب با جهانگیر صبری؛ عاشقانه با بابک روزبه و عباس لطیفی؛ باغ خاکستر با ایرج جنتی‌عطایی و علی موثقی؛ غربت با پیام پارسا و موثقی. تنظیم‌کنندگان بهنام ابطحی، لطیفی، موثقی، پدرام مرندیز و فیروز ویسانلو. این جدول پاپ ارکسترال دههٔ هشتاد است با شاعران شناخته‌شده. فاصله از تیتراژ ۱۳۷۸ تا آلبوم ۱۳۸۳ پنج سال است. آلبوم دوم «توهم» ۱۳۹۰ با کلام یکدست بابک صحرایی آمد. آهنگ از پوریا حیدری، امین قباد، نیکان ابراهیمی، بابک بیات، میلاد اکبری و امیرعباس حسن‌زاده. تنظیم عمدتاً حیدری و باربد بیات. رگبار و نازنینم خداحافظ میراث بیات‌اند که پسرش باربد تنظیم کرده است. هفت سال فاصله میان دو آلبوم؛ در این میان تک‌آهنگ بود نه مجموعه.
در اردیبهشت ۱۳۹۱ در کنسرت بزرگداشت خلیج فارس برج میلاد کنار سالار عقیلی، حمید خزاعی و مانی رهنما خواند. مشرق نوشته دو خوانندهٔ سنتی و دو پاپ با ارکستر تهران حدود صدوده نفر روی صحنه رفتند. مسیحا دربارهٔ قیمت بلیت حرف زد و برنامه را ملی دانست. عکس ویکی‌پدیا از نشست خبری همان کنسرت است. این سند صحنهٔ رسمی است: پاپ او به ارکستر بزرگ و مناسبت ملی وصل شد. در دورهمی ۱۳۹۵ از کم‌کاری و کیفیت خوراک شنیداری بازار انتقاد کرد و گفت خیلی‌ها خارج از نت می‌خوانند. سیمرغ نقل کرده احساس و سبک را از بیات آموخته و حامی را دوست و صدای خلوت دانسته است.
تک‌آهنگ‌های پس از توهم به علیرضا افکاری گره خوردند: احساس دل بستن با داوود رحمت‌الهی و تنظیم معین راهبر؛ رؤیا با پویان بوترابی؛ یه لحظه از تو با افشین مقدم؛ عاشق‌ترین ۱۳۹۶ با محمدسعید میرزایی؛ دنیا با تو ۱۳۹۷ با افشین یداللهی و تنظیم سعید زمانی؛ بی‌قرار ۱۳۹۸ با مقدم و زمانی؛ پایان حرفات ۱۴۰۰ با مقدم و آرمین رستگار؛ آخرین امید و بی‌عشق ۱۴۰۳ با حسین غیاثی و بامداد امینی. «عاشقی کردن با یه دیوونه» ۱۳۹۹ با تاج‌گردون و حسین قربانپور از این خط کمی جداست. پلی‌موزیک «زیبایی» را تیتراژ سریال از یاد رفته ثبت کرده است. نواک پروانگی، بی‌قرار، دنیا با تو، بر فراز آسمان‌ها و گل مریم را میان برترین‌ها دارد. «بر فراز آسمان‌ها» بازخوانی با کلام اردلان سرفراز و آهنگ شهرداد روحانی است. همکاری با مجید انتظامی و روحانی در ویکی‌پدیا آمده است.
شهرآرا در سال‌های بعد از انتشار آثار و ویدیو در خارج از ایران نوشته و شائبهٔ مهاجرت را مطرح کرده است. ویکی‌پدیا این را در جعبهٔ اصلی زندگی نیاورده؛ باید به‌عنوان گزارش رسانه‌ای متأخر خواند نه تاریخ قطعی پایان کار. آنچه در کاتالوگ هست تداوم تک‌آهنگ با افکاری تا ۱۴۰۳ است. مسیر از کر وحدت به بیات به فیلم الوند به دو آلبوم به ارکستر خلیج فارس به تک‌آهنگ افکاری می‌رسد. فرم آلبوم پس از ۱۳۹۰ تکرار نشد؛ مثل بسیاری از هم‌نسلان به فایل برگشت اما با صدایی که از تنور آمده بود.
سبک و صدا
ویکی‌پدیا پاپ با روش کلاسیک نوشته است. تنور، کر تالار وحدت، سرشار و تئوری موسیسیان این ادعا را پر می‌کنند. صدا گسترده، روشن و قادر به اوج‌های اپرایی است؛ در پاپ ایرانی این رنگ کم‌یاب است. بیات آن را روی تصویر فیلم نشاند. الوند ابتدا گمان کرد صدای مهمانی است؛ بعد عمق را شنید. این سوءتفاهم همان تنش سبک است: پاپ می‌خواند اما تکنیک کلاسیک دارد. در دورهمی گفت با تغییر شرایط کمتر پاپ کار کرد و به کلاسیک نزدیک شد. شنونده در توهم هنوز پاپ می‌شنود؛ اسلوب در تحریر و نفس و فرود است نه در فرم اپرا.
کلام شب سربی از جنتی‌عطایی تا آزاد و صبری است؛ سطح ادبی بالاتر از پاپ محاورهٔ دههٔ نود. توهم یکدست صحرایی است؛ روایی‌تر و عاشقانه‌تر. افکاری در تک‌آهنگ‌های بعد همان مدار پاپ مجاز را می‌آورد که با بانی و دیگران هم کار کرده؛ مسیحا در آن مدار صدای فاخرتر است. بازخوانی روحانی او را به سرود و پاپ ملی نزدیک می‌کند. دوئت با حامی دو تکنیک مشابه را روی هم می‌گذارد. تنظیم ابطحی و ویسانلو در آلبوم اول پاپ ارکسترال تهران است. حیدری در توهم بافت را جدیدتر می‌کند. باربد بیات حافظهٔ بابک را در رگبار نگه می‌دارد.
بیماری چشمی اجرای از رو را ناممکن کرده؛ حفظ بودن ترانه بخشی از حرفه است. این را باید فنی دید. انتقاد او از خارج از نت خواندن بازار با تربیت کر و تئوری می‌خواند. جایگاه سبک میان پاپ سینمایی دههٔ هفتاد و پاپ استریم دههٔ نود است. راک نیست. سنتی دستگاهی هم نیست هرچند تنور به آواز نزدیک است. آنچه می‌ماند تمبر صداست که تیتراژ فیلم را از تک‌آهنگ فایل جدا می‌کند حتی وقتی هر دو پاپ‌اند.
آثار و همکاری‌ها
پروانگی مبدأ فیلم است. پرواز ممنوع با حامی مبدأ دوئت سینمایی است. شب سربی و توهم دو آلبوم رسمی‌اند. بر فراز آسمان‌ها بازخوانی روحانی است. خط افکاری از احساس دل بستن تا بی‌عشق ستون متأخر است. آهنگسازان دیگر: چراغعلی، بکان، موثقی، سیاره، اورکی، انتظامی. شاعران: پارسا، معلم، کاکایی، مولانا در اتانازی، جنتی‌عطایی، آزاد، صبری، صحرایی، یداللهی، غیاثی، سرفراز. تنظیم‌کنندگان: بیات، ابطحی، ویسانلو، حیدری، باربد بیات، راهبر، زمانی، رستگار، امینی، تاجبخش در چند تک‌آهنگ ویکی‌پدیا.
کنسرت خلیج فارس ۱۳۹۱ صحنهٔ ارکسترال است. دورهمی ۱۳۹۵ سند حرف او دربارهٔ بازار و بیماری است. پلی‌موزیک دو آلبوم و ده‌ها تک‌آهنگ نشان می‌دهد. نواک علاوه بر استودیو قطعات پرشنوندهٔ تازه چون عشق را هم بالا آورده است. تیتراژ از یاد رفته کار تصویری جدا از فیلم الوند است. شبکهٔ همکاران از سینمای دههٔ هفتاد تا پاپ افکاری دههٔ نود کشیده شده است. این گستره از بانی و باراد بزرگ‌تر است چون مسیحا یک نسل زودتر شروع کرد.
جایگاه
مسیحا در نقشهٔ پاپ داخلی تنور فیلم و تالار است که به تک‌آهنگ مجاز رسید. بیات کاشف صدا بود؛ الوند تصویر را داد؛ دو آلبوم فرم مجموعه را ثابت کرد؛ افکاری او را در بازار فایل نگه داشت. بیماری چشمی را خود در تلویزیون گفت تا ترحم جای صدا را نگیرد. در گوشه میان پاپ سینمایی ۱۳۷۸ و پاپ استریم ۱۴۰۳ است: یک صدا با دو تقویم.
جایگاهش با ستاره‌های کنسرت دائمی فرق دارد چون تور بزرگ در روایت رسانه‌ای ستون نشد. با خواننده‌های بدون تکنیک کلاسیک هم فرق دارد چون کر وحدت و سرشار پشتش است. کم‌کاری که در دورهمی گفت بخشی از تاریخ پاپ است: صدای خوب همیشه بازار پر نمی‌کند.
شنیدن در گوشه
شنیدن را از «پروانگی» شروع کنید تا مبدأ ۱۳۷۸ و بیات معلوم شود. «ماهی نقره‌ای» و «قحطی خورشید» را برای تک‌آهنگ‌های بلافاصله بعد بگذارید. «پرواز ممنوع» را با حامی جدا بشنوید. آلبوم «شب سربی» را یک‌نفس؛ قطعهٔ عنوان، «باغ خاکستر» و «غربت» سه گوشه‌اند. «توهم» را با قطعهٔ عنوان، «رگبار» و «گل مریم» ادامه دهید. «بر فراز آسمان‌ها» بازخوانی روحانی است. از خط افکاری «بی‌قرار»، «دنیا با تو»، «آخرین امید» و «بی‌عشق» را دنبال کنید. اگر صحنه می‌خواهید، گزارش کنسرت خلیج فارس میلاد را کنار استودیو بگذارید. آنچه در گوشه می‌ماند تنور تهرانی است که از کر تالار وحدت آمد، روی فیلم الوند نشست و با دو آلبوم و تک‌آهنگ افکاری در پاپ ماند.
این مقاله از منابع عمومی نوشته شده؛ متن ترانه بازنشر نمی‌شود.
